Sungevity in het nieuws

Persberichten en publicaties

Zonnestroomsector kraakt in zijn voegen

De bouw trekt aan. Overal om je heen hoor je over tekorten aan goede medewerkers in de bouw. Dit geldt ook voor de zonnepanelen branche. Volgens onze oprichtster Roebyem biedt dit juist kansen. Welke? Je leest het in ons artikel op installatiejournaal.nl .

Gebrek aan installateurs en de explosieve vraag naar zonnesystemen doet de zonnestroombranche in haar voegen kraken. Straffe ambities in het Klimaatakkoord voeren de druk verder op. Hoe gaan solar-bedrijven dit gat dichten? “Het wordt een goede testcase voor de veerkracht en innovativiteit in onze sector.”

Gaat de verduurzaming van Nederland stuklopen op een gebrek aan gekwalificeerde mensen? In een recent Volkskrant-artikel “Tekort aan technisch personeel staat ambitieus energietransitieplan in de weg” luidde de voorzitter van Uneto-VNI Doekle Terpstra terecht de noodklok.

Uitvoering Klimaatakkoord

Actieve spelers op het gebied zonnestroom in de woningbouw, zoals Roebyem Anders, chief mission officer van zonnepanelenleverancier Sungevity, zien ook een gapend gat tussen duurzame ambities en de realiteit. “We kunnen het aantal installaties van zonnesystemen nu al nauwelijks aan, maar uitvoering van het Klimaatakkoord zou betekenen dat we ons tempo bijna moeten verdubbelen.”

De Bouwagenda

Het Klimaatakkoord streeft ernaar om 7 miljoen huizen in Nederland voor 2050 te verduurzamen. De Bouwagenda, een samenwerking tussen overheid, bouwsector en kennisinstituten, stelt dat al vanaf 2021 jaarlijks 200.000 woningen verduurzaamd moeten worden opgeleverd: de helft bestaande woningen, de helft nieuwbouw.

Te weinig gekwalificeerde installateurs

Zonnepanelen zijn een integraal onderdeel voor succesvolle verduurzaming van de woningbouw. Tegelijk heeft de zonnestroom sector in 2017 met hangen en wurgen 120.000 nieuwe zonnesystemen op woningen geïnstalleerd. Het knellende gebrek aan gekwalificeerde installateurs en elektriciens is de grote bottleneck.

200.000 zonnesystemen

De installatiecapaciteit in drie jaar optrekken naar 200.000 zonnesystemen op woningen is op zijn zachtst gezegd een formidabele opgave, zeker als je je bedenkt dat de snel groeiende markt voor grote, commerciële zonneparken in dezelfde personeelsvijver vist. Toch zijn geïnterviewde solar spelers optimistisch dat het het kan lukken. “Het is een goede testcase voor de veerkracht en innovativiteit in onze sector” aldus Gerben Pek van Gutami Holding, een solarbedrijf actief in de Benelux.

Omscholen

De eerste cruciale pijler is omscholing van mensen met een technische achtergrond die nu buiten de arbeidsmarkt staan. Dat kunnen vluchtelingen zijn, maar ook mensen uit sectoren waar technische functies op de tocht staan, zoals de fossiele industrie. De sector kan verder actief werven onder geschikt technisch personeel in het buitenland: de implosie van de Britse zonnestroommarkt biedt hier goede kansen.

Reputatie onderwijs verbeteren

Om de capaciteit ook op lange termijn structureel te verhogen, zien spelers twee mogelijkheden: door aan de ene kant de instroom en reputatie van technisch beroepsonderwijs te verbeteren. En door aan de andere kant het tijdsbeslag per installatie van een zonnesysteem drastisch te verlagen.

Vluchtelingen

Op dit moment staat vooral de omscholing van vluchtelingen voor technische beroepen in de belangstelling, zo ook in het recente Volkskrant-artikel. En terecht: tussen 2015 en 2017 kregen 90.000, vaak goed opgeleide, vluchtelingen een permanente verblijfsvergunning. Tegelijk heeft slechts zo’n 10% hiervan een baan. Er is dus nog veel te winnen, zowel voor bedrijven als voor de vluchtelingen.

Refugee Company

Zonnepanelenleverancier Sungevity heeft uit eerste hand ervaren hoe succesvol die route kan zijn. “In samenwerking met Refugee Company hebben we 10 Syrische vluchtelingen opgeleid tot zonnestroom-installateur” vertelt Michiel Groen, project manager bij Sungevity. “En die zijn nu allemaal tot volle tevredenheid aan het werk.” Zozeer zelfs dat Sungevity en Refugee Company nu verder gaan opschalen en nog eens 80 vluchtelingen omscholen.

De grote oversteek

De Europese Unie is een tweede goede mogelijkheid om technisch personeel aan te trekken, met name vanuit landen waar de zonnestroomsector een dip doormaakt en gekwalificeerd personeel moet omkijken naar iets anders. Gerben Pek: “Door hun relevante ervaring, kan deze groep relatief snel worden ingezet en hun recht op een EU-werkvergunning neemt een belangrijke juridische horde weg.”

Britse solarsector

Het Verenigd Koninkrijk, nu nog EU-lid, biedt op dit moment het meeste potentieel. De Britse markt voor zonnepanelen is in vrije val sinds 2016, dit door een drastische verlaging van subsidies en uiteindelijke afschaffing dit jaar. Van de 35.000 mensen die op het hoogtepunt werkzaam waren in de Britse solarsector, was halverwege 2016 een derde hun baan kwijt. Dat cijfer is nu vrijwel zeker aanzienlijk hoger.

Brexit

Voor niet-Britse installateurs die werkzaam zijn in het Verenigd Koninkrijk komt de Brexit daar nog eens bovenop. De onzekerheid over wat dit voor hun toekomst betekent, leidt ertoe dat veel niet-Britten een overstap naar een EU-land overwegen. Gerben Pek van Gutami Holding denkt dat het niet bij kriebels zal blijven. “Wij verwachten dat zo’n 500 tot 1000 installateurs de oversteek naar Nederland zullen wagen.”

Uitfasering aardgas

Last but not least kan gekeken worden naar omschoolbare technische werknemers in sectoren die het hardst lijden onder de duurzame transitie. Zo zal uitfasering van aardgas een gevoelige klap zijn voor de werkgelegenheid onder installateurs van cv-ketels. Ook in de Nederlandse offshore olie-industrie zal het aantal technische werknemers in nabije toekomst waarschijnlijk fors dalen.

Robotisering

Daarnaast zal voortschrijdende robotisering steeds meer middelbaar technisch geschoold personeel overbodig in sectoren als de auto- en de metaalindustrie. Stuk voor stuk werknemers met kennis die na enige omscholing een glanzende duurzame doorstart kunnen maken. De zonnestroom-sector zal ze met open armen ontvangen.

Zonnepanelen op honderdduizenden woningen

Volgens Gerben Pek moet Nederland hard op alle routes inzetten. “We gaan de aankomende jaren zonnepanelen op honderdduizenden woningen leggen dus we moeten alles omscholen wat los en vast zit. Behalve technische skills gaat het er vooral om vast te stellen of iemand de juiste motivatie heeft. Dat is al lastig genoeg bij mensen hier, laat staan bij kandidaten uit het buitenland. Betrouwbare partners in het buitenland die de voorselectie doen, zijn cruciaal”.

VCA

Om de potentie van omscholing te benutten moeten echter nog wel een paar hardnekkige hobbels worden weggenomen. Zo is de relatief grote nadruk op theorie en Nederlands bij de vooropleiding en het behalen van het veiligheidscertificaat VCA een belangrijk struikelblok voor veel vluchtelingen. Het omscholingsproces kan aanzienlijk worden versnellen met een visueler en meer praktijkgericht curriculum dat ook in andere talen beschikbaar is.

Zegel meterkast verbreken

Een ander obstakel is dat de lat ligt nu erg hoog ligt voor omgeschoolde installateurs zelfstandig mogen werken. Nu hebben installateurs met een goede basisopleiding bijvoorbeeld geen zegelrecht, ofwel het recht om een zegel in een meterkast te verbreken. De wet vereist een mbo-diploma op het hoogste niveau.

Stevige basisopleiding

Bij veel installaties van zonnesystemen leidt dit tot grote vertraging omdat de installateur gedwongen duimen draait tot iemand arriveert die wel zegelrecht heeft. Onnodig vindt Michiel Groen van Sungevity. “Installateurs met een stevige basisopleiding zijn prima in staat om die verantwoordelijkheid zelf op zich te nemen.”

Vluchtelingen begeleiden

Groen wijst er verder op dat het behoorlijk tijdrovend kan zijn om vluchtelingen uit een andere cultuur succesvol te begeleiden. “Je ziet veel installatiebedrijven dan toch even terugschrikken, zeker als ze alle kosten moeten dragen terwijl ze moeilijk in kunnen schatten of het gaat slagen.”

Koudwatervrees

De overheid zou kunnen helpen om die koudwatervrees weg te nemen, bijvoorbeeld door een detacheringspool met omgeschoolde vluchtelingen op te zetten. “Op die manier zitten noch het bedrijf noch de vluchteling direct aan elkaar vast” zegt Groen. “Je kunt ook vastleggen dat het bedrijf na een bepaalde tijd een contract moet aanbieden als een gedetacheerde installateur bevalt en de opleidingskosten die de detacheringspool gemaakt heeft terugbetaald.”

Rekruteren in buitenland

Hoewel bijscholing en rekrutering in het buitenland zeer welkom zijn in de huidige krapte, is het ook cruciaal dat de pijplijn bij technische opleidingen beter gevuld wordt om de installatiecapaciteit te vergroten. De instroom bij technische beroepsopleidingen, met name het vmbo en mbo, liet de laatste tien jaar veel te wensen over. Toch lijken de inspanningen van overheid en bedrijfsleven, gebundeld in het Techniekpact, voorzichtig vruchten af te werpen.

Techniekpact Monitor

Zo is de daling van het percentage vmbo-leerlingen dat een technische richting kiest tot staan gebracht en binnen het mbo is de laatste jaren weer sprake van een gestage stijging, aldus de laatste Techniekpact Monitor. Onder havo/vwo-leerlingen en in het hoger onderwijs is de interesse in exacte profielen en technische studierichtingen in tien jaar zelfs met respectievelijk 16% en 38% toegenomen. Het aandeel vrouwen dat voor exact of techniek kiest is ruwweg verdubbeld.

Kant-en-klare zonnepanelen

Een totaal andere benadering is om de tijd die elke installatie van een zonnesysteem kost, drastisch te verminderen. Dit kan via het samenstellen van klant-en-klare zonnesystemen in een fabriek, die daarna alleen nog op het dak hoeven te worden ingeklikt. “Ik schat in dat een team zo 5 tot 10 maal zoveel woningen kan installeren op een dag” zegt Maickel van Haren. Hij is werkzaam bij Certus Advies en adviseur van VDL Groep, een bedrijf dat experimenteert met geprefabriceerde systemen.

Nadelen geprefabriceerde systemen

Er zijn ook echter nadelen. Zo zijn geprefabriceerde systemen voornamelijk geschikt voor nieuwbouw. Van Haren: “Voor veel bestaande daken is het waarschijnlijk niet rendabel of geschikt”. Ook ligt het materiaalverbruik van geprefabriceerde systemen hoger en is een inklik-montagesysteem duurder dan reguliere montage. En dan zijn er de kosten voor de kraan die gehuurd moet worden om het systeem te plaatsen.

Lagere arbeidskosten

“Daar staan natuurlijk wel fors lagere arbeidskosten tegenover” aldus Maickel van Haren. “Als we meer ervaring hebben met grootschalige projecten zal blijken of er een plus of een min onder streep overblijft. Maar het is al wel klip-en-klaar dat het tot een veel efficiënter gebruik van  van je installateurscapaciteit leidt.”

Duurzame energietransitie

Concluderend kun je stellen dat de duurzame energietransitie de zonnestroomsector misschien in zijn voegen laat kraken, maar de sector de uitdaging in vol vertrouwen aangaat. Roebyem Anders van Sungevity: “Het biedt onze branche een unieke kans om de belofte als banenmotor met creativiteit en inzet waar te maken.”

Roebyem Anders is mede-oprichter van zonnepanelen leverancier Sungevity International

Bron: installatiejournaal.nl

Ontdek wat jij kunt besparen