Het Sungevity blog

Zonne-experts aan het woord.

Terug naar overzicht Tech & gadgets

Jasper Legt Uit: Zonnepanelen en het net

Het is natuurlijk ontzettend tof, zo’n rij zonnepanelen op je dak. Je hebt je eigen lokale energiefabriekje. Maar hoe zit een zonnesysteem nu precies in elkaar? En hoe produceert het elektriciteit? Onze in-house natuurkundeleraar en Project Manager Customer Care Jasper legt ‘t uit. Deze keer: zonnepanelen en het net.

Zeg, waar gaat u met die elektronen naartoe?
Jasper: ‘Laten we beginnen bij de zonnepanelen, ik vind het leuk om van daaruit te denken. Zonnepanelen zetten zonlicht om in elektriciteit. Hoe ze dat precies doen kun je lezen in mijn blog over zonnecellen. Elektriciteit is eigenlijk niks anders dan bewegende elektronen.’ De volgende twee begrippen zijn belangrijk als je het over bewegende elektronen hebt: stroom en spanning. Maar wat is nu precies het verschil? ‘Stroom is de hoeveelheid elektronen per seconden die een bepaald punt passeren, en spanning is eigenlijk de kracht of de druk waarmee die elektronen geduwd worden. Ze hebben dus ontzettend veel met elkaar te maken’, aldus Jasper.

Maar goed, terug naar je eigen huisnet: elk huis dat aangesloten is op het elektriciteitsnet krijgt stroom binnen en dat gebeurt bij een bepaalde spanning. In Nederland, België en Italië is die spanning 230 volt (V). De spanning die jouw zonnepanelen opwekken hangt af van bijvoorbeeld het aantal panelen, het type panelen, en hoe zonnig het is. Deze spanning wordt door de omvormer (2) omgezet naar een spanning van 230 V, zodat de elektriciteit van je zonnepanelen (1) naar het net kan. Jasper: ‘Eigenlijk kun je het zo zien. Als je kijkt naar je huis lopen daar een soort waterkanalen. In principe komt er gewoon water binnen (5) en dat moet dan naar allemaal verschillende plekken (4) en het kruispunt waarop het water vertakt is je meterkast (3). En wat doet stroom nu altijd? Stroom kiest de weg van de minste weerstand. Dus als er stroom vanuit je zonnepanelen komt via de omvormer, dan gaat die echt niet eerst terugleveren aan het net. Die gaat veel liever eerst naar de wasmachine, tv, of de keuken, net waar de stroom nodig is. Een overschot aan stroom bij de omvormer (vanuit de zonnepanelen) zal het altijd het dichtstbijzijnde tekort opvullen.’

De wijde wereld in
Doordat de zonnepanelen zelf ook stroom leveren hoeft er minder stroom aangetrokken te worden vanuit het net. En leveren je zonnepanelen meer stroom dan dat je verbruikt in je huishouden? Bijvoorbeeld omdat het een hele mooie zonnige dag is, of je heel weinig apparaten aan hebt staan? Dan gaat het teveel aan stroom het net in. Maar dit gebeurt dus echt alleen maar als ze niet eerst in hun eigen huishouden verbruikt kunnen worden. Het net wordt op een permanent overschot gehouden.

Jasper: ‘Als deze stroom het net ingestuurd wordt dan zie je dat het net effectief meer stroom krijgt. Maar dit huis is ook niet meer aan het verbruiken. Dus eigenlijk wordt het dubbel: én het huis is niks meer aan het verbruiken, én het is ook nog eens terug aan het leveren. Dat is vervelend. Als 10.000 huizen dat doen, dan wordt het een echt probleem.’ De netspanning, die normaal 230 V is, kan normaal variëren met zo’n 5 V. Apparaten kunnen dat gewoon aan. Maar ga je naar de 240-250 V, dan vinden veel apparaten dat vaak niet leuk meer. De spanning is dan te hoog; dit is slecht voor je apparaten. Ze gaan dan kapot, dus de netbeheerder zorgt dat dit niet gebeurt.  

Tip: Niet elk dak is geschikt voor zonnepanelen. Wil je weten of jouw dak geschikt is? Vraag de checklist aan en ontdek of zonnepanelen ook voor jou interessant zijn.

Bedankt voor je aanvraag, in je mailbox heb je een checklist ontvangen. Checklist nog niet ontvangen? Controleer je ‘ongewenst’ mailbox of probeer opnieuw.


‘Als de spanning te laag is, omdat er te veel elektriciteit wordt gebruikt, kan je gewoon een gascentrale aanzetten die heel veel extra elektriciteit produceert. Dan gaat de netspanning weer omhoog en kan ieder huis netjes zijn stroom blijven gebruiken. Maar wat nu als het de andere kant op is? Wat zijn dan je opties? Kun je snel genoeg een gascentrale uitzetten als alle zonnepanelen tegelijkertijd beginnen te produceren?’

Welke oplossingen zijn er?
‘Eigenlijk is het heel simpel, de druk in het netwerk loopt op, dus het enige wat je kunt doen is óf de output vergroten óf de input verkleinen’, aldus Jasper. ‘Je kan de output op verschillende manieren vergroten, zo kunnen bedrijven extra fabrieken aanzetten of netbeheerders kunnen consumenten stimuleren om grootverbruikers, zoals de wasmachine, alleen nog maar overdag te gebruiken, om zo extra stroom uit het net op te gebruiken.’

Aan de andere kant zijn er de opties om de toevoer van stroom naar het net te beperken: ‘Ten eerste kan je zonnepanelen uitzetten als er te veel wordt geproduceerd. Er zijn regio's, onder andere in België, waar als het voltage van het net boven een bepaalde spanning komt, dat de omvormers automatisch uitgaan. Een omvormer meet namelijk ook de netspanning. Hierdoor beschermt de omvormer niet alleen zichzelf tegen beschadiging, maar wordt de productie van zonnestroom ook tijdelijk stopgezet als het net overbelast dreigt te raken. Ten tweede kun je ook kijken naar waar wij normaal stroom vandaan halen, elektriciteitscentrales of windmolens bijvoorbeeld. Kun je die een tijdje uitzetten?’

Tip: Niet elk dak is geschikt voor zonnepanelen. Wil je weten of jouw dak geschikt is? Vraag de checklist aan en ontdek of zonnepanelen ook voor jou interessant zijn.

Bedankt voor je aanvraag, in je mailbox heb je een checklist ontvangen. Checklist nog niet ontvangen? Controleer je ‘ongewenst’ mailbox of probeer opnieuw.

Een derde oplossing is het net uitbreiden of aanpassen. Je kunt een dikkere kabel aanleggen, waar meer stroom doorheen kan bij dezelfde spanning. Het vermogen dat door zo’n kabel heen kan zonder dat de spanning verandert is dus hoger. Dit is vooral nodig in regio’s zoals Groningen en Drenthe, waar het net is gelegd met in het achterhoofd het niet zo hoge bevolkingsaantal. ‘We leggen een kabel van deze dikte, zoveel netten, en zoveel transformatorhuisjes, en daar redden we het wel mee. Dat was het idee. Maar als er nu opeens tienduizenden huishoudens allemaal zonnepanelen hebben en tegelijkertijd gaan terugleveren, daar is dat net helemaal niet op gebouwd. Behalve dikkere kabels kun je het net ook uitbreiden, door bijvoorbeeld meer gebruikers op een net aan te sluiten, of een net juist lokaler houden, zodat er niet te veel huishoudens op aangesloten zijn die kunnen terugleveren.’

Tijdelijk opslaan in een batterij
En de opties voor opslag, wat zijn die? Als je de stroom die je zonnepanelen produceren kunt opslaan in een batterij, zoals die in een elektrische auto, dan hoeft het natuurlijk helemaal het net niet meer op. Probleem opgelost? Jasper: ‘Een batterij kan op dit moment ongeveer evenveel energie opslaan als een gemiddeld huishouden in één dag verbruikt. Wil je genoeg opslag hebben om de energie die je in de zomer opwekt in de winter te gebruiken, zodat je jaar rond van je zonnepanelen kunt leven en helemaal nooit meer het net hoeft te gebruiken? Dan heb je nu nog zoveel batterijen nodig dat de helft van je huis vol komt te staan! Dus dat is momenteel nog niet rendabel. Batterijen zijn wel geschikt om de verschillen tussen dag en nacht op te vangen. De batterij slaat de stroom die je overdag opwekt op, en die kun je dan ‘s avonds weer gebruiken. Zo zie je bijvoorbeeld dat batterijen in Italië heel populair zijn. De verschillen tussen zomer en winter zijn kleiner dan in Nederland en België, dus je hoeft dat verschil niet te overbruggen. Een batterij die de verschillen dag tot dag opvangt is daar prima. Maar wil je in wat Noordelijkere landen echt het jaar rond zonder het net kunnen? Dan hebben we andere typen batterijen nodig, met opslagmedia die energie-dichter zijn, zoals bijvoorbeeld waterstof. Daar wordt op het moment ontzettend hard aan gewerkt door verschillende partijen.’

Wie is verantwoordelijk?
‘De grote vraag bij al deze oplossingen is natuurlijk, wie is er verantwoordelijk en wie neemt er de verantwoordelijkheid? Consumenten, bedrijven, netbeheerders, de overheid? Hier wordt op het moment volop over gediscussieerd. Het staat vast dat er iets moet gebeuren als het net overspannen dreigt te raken. Door de energietransitie zal dit waarschijnlijk vaker voorkomen. Er zijn genoeg oplossingen, maar de komende jaren zullen duidelijk maken welke aanpassingen er gemaakt zullen worden en wie hier aan meewerkt. Een erg interessante ontwikkeling om in de gaten te houden!’

Dit is voor nu de laatste blog in de serie Jasper Legt Uit. Nog geen kennis gemaakt met Jasper? Dat kan hier. Meer leren over de techniek achter zonnepanelen? Lees hier de Jasper Legt Uit’s over coatings, zonnecellen, en omvormers.  

Over Sungevity
Het is onze missie om de “Rooftop Revolution" te versnellen en alle daken vol met zonnepanelen te leggen. Al sinds 2012 zijn wij dé zonne-expert van Europa, met meer dan tienduizend installaties op onze naam. Onze aanpak? Op afstand kijken wij met geavanceerde software heel nauwkeurig naar jouw dak, je wensen en situatie. Alles om je zo goed en duidelijk mogelijk te adviseren. Zo weet je precies wat jouw opbrengst, kosten en voordeel zijn én dus precies hoeveel je bespaart. Meer over Sungevity

Ontdek wat jij kunt besparen