Sungevity respecteert je privacy. Deze website maakt enkel gebruik van noodzakelijke, functionele en anonieme statistieken cookies voor het goed functioneren van de website. Meer informatie vind je in onze Privacyverklaring. Dit bericht verdwijnt zodra je op 'OK' hebt geklikt.
OK
Het Sungevity blog

Op hete kolen: de schokgolven na Obama’s klimaatnederlaag

Terwijl in Nederland rechters onwillige politici vermanen dat hun klimaatbeleid niet ver genoeg gaat, gebeurt in de Verenigde Staten precies het omgekeerde.

Vlak voor de klimaatconferentie in Parijs presenteerde president Obama zijn ambitieuze Clean Power Plan om alle Amerikaanse kolencentrales op te doeken. De opluchting in Europa en elders was groot. Na decennia koppig op de rem te hebben getrapt, pakten de Amerikanen nu eindelijk de leidersrol. Maar op 9 februari dwong het Amerikaanse Hooggerechtshof Obama pas op de plaats te maken: het Clean Power Plan moet in de ijskast tot lopende rechtszaken tegen het plan zijn afgerond.

Hoe heet wordt de soep gegeten na de uitspraak van Amerika’s hoogste rechters? Zijn klimaatbeleid en duurzame energie in de VS - na China de grootste vervuiler ter wereld - nu ten dode opgeschreven? Kan het klimaatakkoord van Parijs alweer bij het oud papier? En waarom zouden wij er ons eigenlijk druk over maken? Hieronder vier vragen en antwoorden om het beeld scherp te krijgen.

Hoe werkt dat plan nu precies? 

Doel van het Clean Power Plan is om emissies voor stroomproductie voor 2030 met ruim 30% terug te dringen ten opzichte van 2005, via een mix van grotere energie-efficiëntie, meer duurzame energie en minder fossiele brandstoffen. Amerikaanse staten mogen zelf weten hoe ze die mix invullen. Maar het is iedereen duidelijk dat als het plan doorgaat, de honderden grote kolencentrales die de VS nog telt het niet gaan overleven.

Maar dat mooie plan ligt nu toch in de prullenbak? Dus die kolencentrales blijven gewoon open.

Dat is veel te voorbarig. Het enige dat het Hooggerechtshof heeft bepaald, is dat de federale overheid Amerikaanse staten nog niet mag dwingen zich voor te bereiden op Obama’s plan tot er een vonnis is in lopende rechtszaken. Het Hof doet echter geen enkele inhoudelijke uitspraak.

Zoals verwacht hebben rechtszaken tegen het plan, aangespannen door de fossiele industrie en 27 Amerikaanse staten, zich hoog opgestapeld. De aanklagers vinden het Clean Power Plan een illegale greep naar de macht door de federale overheid. Alle zaken liggen nu ter beoordeling bij de rechtbank van de Disctrict of Columbia. Tot die rechtbank een uitspraak heeft gedaan, moet het Clean Power Plan in de la blijven liggen, aldus het Hooggerechtshof.

Wie deze eerste rechstzaak ook wint, de verliezers gaan zeker in hoger beroep. Next stop is ’s lands hoogste rechtbank: het Hooggerechtshof zelf. Door het overlijden van de conservatieve opperrechter Antonin Scalia in februari liggen de kaarten voor een overwinning echter gunstig. Als het Obama lukt om een gematigde opvolger voor Scalia aan te wijzen, tenminste. Die zal eerder geneigd zijn Obama’s plan intact te laten.

Maar wat als een klimaatontkenner als Trump president wordt en het plan de nek omdraait?

Zakt de VS dan weg in een moeras van milieuvervuiling? 
Van republikeinse kant valt inderdaad weinig te verwachten: je hard maken voor klimaatbeleid staat gelijk aan politieke zelfmoord. Toch zal het binnenlandse effect van een klimaatontkenner aan het roer waarschijnlijk meevallen. De staten hebben grote autonomie en tientallen hebben al decennia een actief klimaatbeleid, variërend van strikte emissie- en duurzame energiedoelstellingen tot fiscale voordelen en een gezamenlijk systeem om emissierechten te verhandelen.

De stemming in de Amerikaanse solar- en windindustrie is zelfs opperbest. 2015 was een topjaar: van beide energievormen werd nooit eerder zoveel nieuwe opwekcapaciteit gebouwd. In totaal was groene energie goed voor tweederde van alle nieuwe opwekcapaciteit voor stroom in 2015. Ook de verlenging van de renewable investment tax credit, de belangrijkste financiële overheidssteun voor groene energie, liet de champagnekurken knallen in duurzame hoek.

Deze jubelstemming staat in schril contrast met geur van ontbinding die rondwaart in de kolenindustrie. Clean Power Plan of niet; Amerikaanse kolencentrales sluiten bij bosjes. Tussen 2010 en 2015 gingen 200 van in totaal 520 grote kolencentrales ‘met pensioen’ zoals de industrie het zelf eufemistisch omschrijft.

De hele kwestie is dus eigenlijk niet meer dan een storm in een glas water?

Of dat plan er nu wel of niet komt, de wereld draait gewoon door. 
Het maakt wel degelijk uit. Afblazen van het plan, zeker in combinatie met de verkiezing van een republikeinse president, zou betekenen dat de federale overheid weer helemaal van het klimaattoneel verdwijnt. Dat zal vooral internationaal tot een onaangenaam déjà vu-gevoel leiden. Ook de klimaatverdragen van Rio de Janeiro en Kyoto werden aanvankelijk enthousiast door de VS omarmd. Maar toen puntje bij paaltje kwam en er harde doelstellingen uitgevoerd moesten worden, gaven de Amerikanen niet thuis: het Kyoto-verdrag uit 1997 werd nooit geratificeerd.

Rijke landen die zichzelf wel strikte doelstellingen oplegden, zoals Europa en Japan, voelden zich door de VS in de steek gelaten. De Amerikaanse obstructie ondermijnde ook het goede voorbeeld dat het Kyotoprotocol hoopte te hebben op snel opkomende economieën als China en India. Het pakte anders uit: beide landen verwezen jarenlang dankbaar naar de VS om hun gebrek aan klimaatactie te verklaren.

Nu dreigt na het klimaatakkoord in Parijs weer hetzelfde te gebeuren. De aankondiging van het Clean Power Plan was van grote symbolische waarde om ook landen als China en India mee te krijgen bij ondertekening van het verdrag. Maar de afspraken zijn nog boterzacht. Weer zal veel afhangen van de mate waarin rijke landen als eerste laten zien dat ze bereid zijn tot ingrijpende maatregelen. Terugtrekking van het Clean Power Plan zou echter het tegenovergestelde signaal afgeven.

Dit artikel stond in de Watt's up van februari.  Lees de hele Watt’s up van februari hier.

Ontdek wat u kunt besparen.